Trwa wczytywanie strony. Proszę czekać...
Piątek, 1 marca. Imieniny: Albina, Antoniny, Radosławy
03/12/2023 - 13:30

Odwiedź Naissaar - estońską "wyspę kobiet" z fascynującą historią

Estonia ma ponad 1500 wysp i niektóre z nich są niezwykłe i unikatowe, zachwycają dziewiczą przyrodą i zaskakującą historią. Jedną z nich jest Naissaar – położona w Zatoce Fińskiej szósta co do wielkości estońska wyspa. Według spisu z 2009 roku wyspę tę zamieszkiwało 7 osób, jej powierzchnia to 18,6 km2, a 88% jej powierzchni pokrywają lasy. Wyspa jest też byłą Sowiecką Republiką Naissaar – quasi-państwem utworzonym na fali rewolucji październikowej

Naissaar – estońska wyspa z fascynującą historią. Fot. Wikipedia

Estońska wyspa Naissaar znajduje się 10 km na północ od Tallina, a pierwsze wzmianki na jej temat pochodzą z kronik Adama z Berny datowanych na 1075 r. W tłumaczeniu z języka estońskiego jej nazwa oznacza „Kobiecą Wyspę”. Źródłem tej nazwy są wspomniane wyżej kroniki, w których autor opisuje mistyczną wyspę zamieszkałą przez niezwykle piękne kobiety i nazywa ją Terra Ferminarum (czyli kraina kobiet).

Pomimo faktu, że wyspa ta była zamieszkana głównie przez szwedzkich rybaków i łowców fok przez większość swojej wczesnej historii, ten fragment średniowiecznej mitologii przetrwał do czasów współczesnych, a nazwa pozostała. W XV wieku wyspa była zamieszkiwana przez Szwedów, następnie przez Estończyków.

W ciągu ostatnich 300 lat różne rządy budowały forty po wschodniej i zachodniej stronie wyspy, przez co mieszkańcy wiosek rybackich musieli je opuścić, co prowadziło do stopniowego wyludniania się. Współczesną historię wyspy zdominowała militaryzacja. Ze względu na jej strategiczne położenie, wiele sił okupacyjnych starało się przekształcić tę wyspę w placówkę obronną rozbudowując potencjał wojskowy i ochronę stałego lądu przed zagrożeniami zewnętrznymi.

Szwedzi jako pierwsi zbudowali fortyfikacje, ale to Imperium Rosyjskie przeniosło militaryzację wyspy na zupełnie nowy poziom. W czasach panowania cara Mikołaja II w okresie poprzedzającym I wojnę światową opracowano plany całkowitej militaryzacji Naissaaru. Projekt ten miał na celu nadanie wyspie kluczowej roli w łańcuchu fortyfikacji morskich Piotra Wielkiego, który chronił linię brzegową Imperium Rosyjskiego.

Plan ten został zaakceptowany w 1914 roku i od razu rozpoczęto ewakuację miejscowej ludności cywilnej. Wzdłuż całego wybrzeża zaczęły wyrastać fortyfikacje wraz z ogromnymi wyrzutniami rakiet. Zbudowano również południowy port wraz z 38-kilometrową siecią kolei wąskotorowej, umożliwiając sprawny transport żołnierzy, maszyn i broni przez wyspę. Niemal z dnia na dzień wyspa Naissaar stała się fortecą.

Ciekawym momentem w historii wyspy jest rok 1917, był to czas wojny i rewolucji październikowej, a wzdłuż linii brzegowej Imperium Rosyjskiego czuwało mnóstwo okrętów wojennych. W tym czasie u wybrzeży Naissaaru stacjonował okręt wojenny o nazwie „Pietropawłowsk”. Załogę statku stanowili anarchistyczni rewolucjoniści i miał on chronić obszar wyspy i budowniczych fortyfikacji wojskowych.

W następstwie rewolucji październikowej władza nad wyspą przeszła w ręce załogi "Pietropawłowska" i Rady Ambasadorów Robotniczych i Wojskowych, którzy przybyli na Naissaar i w grudniu 1917 roku ogłosili niepodległość Sowieckiej Republiki Marynarzy i Budowniczych Fortecy Wyspy Naissaar lub w skrócie - Sowiecką Republiką Nissaar.

Szybko powołano Radę Ludową, na której czele stanął Stepan Pietriczenko i przystąpiono do prac nad projektem konstytucji ogłaszając stolicą małą osadę na południu wyspy i przyjmując Międzynarodówkę; jako hymn narodowy. Wraz ze wzrostem dynamiki pojawiły się nawet plany stworzenia własnej waluty. Republika istniała od 17 grudnia 1917 do 26 lutego 1918 roku i odwoływała się do idei anarchokomunizmu – nie uznawała władz bolszewickich.

Została zlikwidowana wraz z wejściem na wyspę wojsk Cesarstwa Niemieckiego, a rewolucjoniści uciekli do Helsinek, a następnie na wyspę Kronsztad. Wyspa została zajęta przez Niemców na krótki czas, a istotą ich działalności na Naissaar była budowa tymczasowych bunkrów i założenie obozu jenieckiego.

W latach międzywojennych nowo utworzona Republika Estońska nadal wykorzystywała Naissaar jako bazę morską, ale ludność cywilna mogła powrócić. Zdecydowana większość obywateli, którzy ponownie osiedlili się na Naissaar w tych latach, pochodziła z armii estońskiej, a wyspa pozostała bardzo cennym punktem obronnym.

Po II wojnie światowej wyspą zainteresowali się ponownie Sowieci, chcąc przywrócić jej dawną strategiczną pozycję obronną, w latach 50-tych rozpoczęli budowę ogromnego kompleksu fabryk produkujących miny głębinowe. Ta gigantyczna operacja obejmowała również budowę warsztatów, magazynów, koszar, elektrowni oraz odbudowę linii kolejowej w celu umożliwienia transportu min do portu, a następnie do Związku Radzieckiego.

W 1963 roku na północy wyspy zbudowano bazę rakietową, w której zmieszczono kilka potężnych radzieckich rakiet. Według map na wyspie, niektóre z tych pocisków miały zasięg do 150 km. Czas zimnej wojny był szczytowym okresem militaryzacji Naissaaru.

Obecnie wszystkie te obiekty pozostają opuszczone i stanowią jedną z atrakcji turystycznych wyspy. Naissaar zachęca do przyjazdu turystów przede wszystkim pięknymi plażami, szlakami turystycznymi, festiwalem Nargenfestiv i pięknem tutejszej przyrody. Turyści mogą zapuścić się w las w poszukiwaniu dawnych opuszczonych bunkrów, fabryk, magazynów i innych pozostałości kilkusetletniej obecności wojska na tym obszarze.

Wyspa jest obecnie spokojna, zaludniona zaledwie kilkoma mieszkańcami i niewątpliwie bardzo fascynująca. (Alina Anisimowicz/ISW) Fot Wikipedia/public domain/Ulvar Kaart-CC BY-SA 4.0

Źródła:
Exploring Naissaar Island with a virtual guide | Visit Estonia
Naissaar: abandoned bunkers and Soviet secrets - Hidden Tallinn
Estonia i jej tajemnicze wyspy - Traveler (national-geographic.pl)







Dziękujemy za przesłanie błędu