Trwa wczytywanie strony. Proszę czekać...
Niedziela, 23 czerwca. Imieniny: Albina, Wandy, Zenona
14/12/2022 - 15:10

Na wsi odbywa się nieustanna gra z naturą

Życie wiejskie oparte jest na fundamencie pracy pojmowanej zupełnie inaczej niż w kulturze robotniczej.

Fragment rozdziału: Niskie style a sztuka życia

Wiesław Myśliwski w eseju Kres kultury chłopskiej stwierdza, że chłop musiał sobie sam radzić ze wszystkim, co go spotykało. I przechował coś, co pisarz nazywa wyobraźnią. Musiał żyć niejako „w wyobraźni”, która nie miała natury fenomenologicznej, ale praktyczną, żeby nic nie mogło go zaskoczyć. Miał wyuczone schematy na każdą okoliczność, przez tradycję podarowane. My znamy kulturę ludową z „rozśpiewanego” i „roztańczonego” Kolberga, ale o życiu seksualnym, zabójstwach, kradzieżach, wiarołomstwach, okrucieństwach, deprawacjach niewiele wiemy. Nie ma tego też w chłopskich pamiętnikach. (…)

Życie wiejskie oparte jest na fundamencie pracy pojmowanej zupełnie inaczej niż w kulturze robotniczej. W kulturach protestanckich, także w kulturze robotniczej jest zamysł wytworu i wytwór. Proces pracy ma skale czasowe i zwieńczenie. W chłopskim światopoglądzie takich rzeczy nie było, nie efekt się liczył. Praca, pracowitość to był rodzaj misji. W pamiętnikach chłopskich dopiero w dwudziestoleciu międzywojennym zaczęły się pojawiać takie kategorie, jak kalkulacja, wyliczenia, opłacalność. A wcześniej tego w ogóle nie było. Trzeba było od wstającego słońca do zachodzącego słońca coś robić.

Gdzie miejsce na tę wyobraźnię, o której pisał Myśliwski? Pracy musiała być podporządkowana?

Racjonalizuję sobie, co Myśliwski napisał. Na wsi odbywa się nieustanna gra z naturą. Tu nie ma niczego pewnego. Nawet przy umaszynowieniu prac. Gra z losem, z przypadkiem. Najwyższą instancją był w tym układzie Bóg. I to była praca na Chwałę Bożą. Dlatego nie można marnować dnia. Nawet jak się bezczynnie łaziło od chałupy do stodoły, to też się pracowało.

Roch Sulima, Powidoki codzienności, wydawnictwo ISKRY, 2022







Dziękujemy za przesłanie błędu